Monitoring obywatelski polega na systematycznym przyglądaniu się temu, jak działają instytucje publiczne: jak wydają środki, jak podejmują decyzje i czy realizują je zgodnie z zapowiedziami. Nie jest to kontrola w sensie urzędowym, lecz praca oparta na jawności — na dostępie do dokumentów, uchwał i sprawozdań.
Federacja prowadzi działania monitoringowe wspólnie z organizacjami członkowskimi i mieszkańcami. Wypracowane w ten sposób wnioski trafiają do władz miasta w formie rekomendacji, a także do opinii publicznej — bo część problemów rozwiązuje się już przez samo ich nazwanie.
Skuteczny monitoring wymaga przygotowania: znajomości procedur, umiejętności czytania budżetu i cierpliwości w kontaktach z urzędem. Dlatego w ramach prowadzonych projektów organizowane są szkolenia i warsztaty, po których uczestnicy potrafią samodzielnie sięgnąć po informację publiczną.
Doświadczenia z monitoringu opisywane są w publikacjach i materiałach dostępnych na stronie. Dzięki temu narzędzia wypracowane w Białymstoku mogą być wykorzystane przez organizacje z innych miast, które chcą zacząć podobną pracę u siebie.